تعریف مفعول و راه شناخت آن در دوره ی ابتدایی | دانش آموزان دات کام

  • 28 خرداد 1396
  • 1487
  • 0

اگر به دنبال موارد زیر هستید، حتماً تا پایان مقاله ی آموزشی با ما باشید:

مفعول چیست                             جمله های مفعول دار                                تعریف مفعول      

تستهای مفعول                                  مفعول چیست کلاس پنجم                         مفعول چیست با مثال          

نکات دستوری مفعول                          نکات دستوری ششم                               مفعول چیست کلاس ششم    

نکات دستوری فارسی ششم             نکات دستوری فارسی ششم دبستان             سوالهای مفعول 

تشخیص مفعول                           مثال برای مفعول                                   سوال برای مفعول                      


مفعول : کلمه ای است که کار بر آن واقع شود .

مثال : علی کتاب فارسی را باز کرد .      ( کتاب فارسی مفعول است )

راه شناخت مفعول :

به اول فعل ( چه چیز را ) یا ( چه کسی را ) اضافه می کنیم اگر معنی بدهد آن فعل نیاز به مفعول دارد .

مانند : کزان سنگ خارا رهی بر گشود .

 چه چیز را بر گشود = رهی را = رهی  مفعول است .

توجه : نشانه ی مفعول ( را ) می باشد امّا همیشه همراه مفعول نمی آید .

مثال : من کتاب خواندم . کتاب مفعول است .

تذکر : گاهی هم حرف ( ی ) به مفعول می چسبد .

مثال : من کتابی خواندم . ( کتاب مفعول می باشد .)


چند تست برای مفهوم مفعول

1- در عبارت ( این پیشامد باعث شد که تو دنیا را ببینی و تحفه ای تماشایی را با خود بیاوری ، امّا من آن روز از تو تعجّب کردم .) چند مفعول وجود دارد ؟   

    1                      2                   3                    4

2- در کدام بیت مفعول بیشتری وجود دارد ؟

تو به آفتاب گفتی                            به زمین قدم گذارد

به هزار نقش زیبا                              گل و سبزه را کشیدی

در بسته ی جهان را                         به جهانیان گشودی

تو به چشمه یاد دادی                     زدل زمین بجوشد

3- با توجه به دو بیت زیر کدام گزینه مفعول می باشد ؟

بنی آدم اعضای یک پیکرند               که در آفرینش زیک گوهرند

چو عضوی بدرد آورد روزگار            دگر عضوها را نماند قرار

عضو در مصراع اول بیت دوم                    آفرینش

عضو در مصراع دوم بیت دوم                    اعضا

4- در کدام گزینه مفعول وجود ندارد ؟

حالا که دیگر تب ندارم                           آن را نخواهم داد از دست

چیزی از این یک نیست بهتر                    صد شکر این نعمت که دادی

5- کدام کلمه در عبارت زیر به عنوان مفعول به کار نرفته است ؟

ابونصر فارابی ، یکی از دانشمندان بزرگ ایرانی ، هنگام تحصیل ، چنان تنگ دست و بی چیز بود که توانایی نداشت شمع یا چراغی فراهم آورد تا شب ها در روشنایی آن درس بخواند .

تنگ دست                توانایی                   چراغ               درس

6- کلمه ی ( فتح ) در عبارت زیر به چه صورتهایی به کار رفته است ؟

خلیفه ی بغداد ، غلامی داشت به نام فتح ، روزی خلیفه فرمان داد که فتح شنا کردن بیاموزد . رود می غرّید و می خروشید و فتح را با خود می برد .

مضاف الیه ، نهاد ، مفعول                           نهاد ، نهاد ، مفعول

مفعول ، نهاد ، مضاف الیه                           مضاف الیه ، نهاد ، قید

7- با توجه به عبارت زیر ، کدام گزینه نادرست است ؟

خلیفه به آن مرد ، در نزدیکی دروازه ی بغداد ، چند قطعه زمین بخشید . مرد بر زمین های خود کار می کرد و از ثروت خویش به نیازمندان

می بخشید .

خلیفه : نهاد                              چند قطعه زمین : مفعول   

خود : مضاف الیه                      خویش : مفعول

8- در عبارت زیر ، چند مفعول به کار رفته است ؟

پس از یک هفته ، طبیب ، بزرگان را خواست و به آن ها گفت : بروید تکّه های گوشت را بیاورید !   

1            2                    3                   4

9- با توجه به عبارت زیر کدام کلمه مفعول نیست  ؟

به رادیو گوش می دهی، روزنامه می خوانی ، مجلّه ای را ورق

می زنی ، تلویزیون تماشا می کنی و هر روز خبر های تازه ای می شنوی .

روزنامه               مجلّه                   تازه                      تلویزیون

10- در عبارت ( چون به جوانی رسید ، علوم طب آموخت و پزشکی مشهور و نام آور شد .) مفعول کدام است ؟

جوانی                         طب                   علم                      نام آور

11- در عبارت ( مرد گفت : دکّان قشنگی دارید . امیدوارم روزی دوباره به این جا بیایم و یک قاب از شما بخرم .) چند مفعول وجود دارد ؟

   2                    3                     4                   5

12- در عبارت زیر چند مفعول وجود دارد ؟

دایه ی کودک ، نزد سام رفت و مژده داد که یزدان پاک به او پسری داده است که تنش مانند نقره سفید و رویش چون گل زیباست و هیچ عیبی در سراپایش نیست جز آن که مویش سفید است .

 1                  2                      3                    4

13- در کدام گزینه ، مفعول وجود ندارد ؟

بدان جای سیمرغ را لانه بود .                        نهادند بر کوه و گشتند باز

چه گویم از این بچّه ی بد نشان ؟                   بخندند بر من مِهانِ جهان

14- در کدام گزینه ، مفعول وجود ندارد ؟

کمتر کسی است که تابلوی ( عصر عاشورا ) ی او را ندیده باشد .

سالها بعد محمود فرشچیان ، استادی هنرمند و نام آشنا در نقّاشی شد .

چه زبانها که هنرمندی این استاد بزرگ را ستوده اند .

می خواهند که نامی ماندگار داشته و انسانی تاثیر گذار باشند .

15- در عبارت زیر مفعول کدام است ؟

لقمان را گفتند : ادب از که آموختی ؟گفت : از بی ادبان !

لقمان                   ادب                    که                     بی ادبان

16- در بیت ( مگوی اندُهِ خویش با دشمنان             که لا حول گویند شادی کنان) مفعول کدام است ؟

انده خویش                                   لاحول دشمنان     

لاحول انده                                    شادی کنان -  انده

17- در عبارت زیر چند مفعول به کار رفته است ؟

شبی مادر از من آب خواست ؛ در خانه آب نبود . کوزه برداشتم به جوی رفتم . آب بیاورم . چون بر سر مادر آمدم ، خوابیده بود . گفتم که اگر بیدارش کنم . من بزهکار باشم ؛ بایستادم تا مگر بیدار شود    . 3                          4                   5               6

 18- در کدام بیت مفعول به کار نرفته است ؟

در چمن آمد غزلی نغز خواند                         رقص کنان بال و پری برفشاند

چون که مهی چند بدین سان گذشت             گشت خریف و گه جولان گذاشت

تو به سخن تکیه کنی ، من به کار                    ما هنر اندوخته ایم و تو عار

مور بدو گفت بدین سان جواب                     غافلی ، ای عاشق بی صبر و تاب

19- مفعول بیت زیر کدام است ؟

از تیغ کوه تا لب دریا کشیده اند        فرشی کِش از بنفشه و سبزه است تار و پود

تیغ                   دریا                      فرشی                   تار و پود

20- در جمله ی ( معلم دانش آموزان با علاقه را آموزش می دهد ) مفعول کدام است

معلم                با علاقه              دانش آموزان            دانش آموزان با علاقه


شما معلمان و دانش آموزان عزیز میتوانید پاسخ تست ها را  در قسمت نظرات اعلام کنید تا دیگران از آن استفاده نمایند و از طرفی در جوابیه ی سوالات مشارکت هم داشته باشید.

کپی با ذکر منبع حلال است

منبع: دانش آموزان دات کام

تعریف مفعول و راه شناخت آن در دوره ی ابتدایی | دانش آموزان دات کام

به اشتراک بگذارید

امتیاز شما به این مطلب

تعداد امتیازها: 5

نظرات کاربران

شما هم میتوانید نظر خود را در رابطه با این مطلب برای ما ارسال نمایید.

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید، اگر قبلا در سایت ثبت نام کرده اید اینجا را کلیک کنید.

captcha Refresh